Türkiye’de restorasyon ve şehir heykelciliği faciaları

Türkiye coğrafyası birçok medeniyete ve devlete ev sahipliği yaptı. Bu nedenle geçmişten günümüze, hem Türkiye hem de dünya mirası için önemli birçok tarihi-kültürel yapı ve eser ‘miras’ kaldı. Bu kültür varlıkları son dönemde yapılan yanlış restorasyon uygulamalarıyla gündemde. Çünkü ‘koruma adı altında yapılan bilinçsiz restorasyonlar tarihi eserlerde çok büyük tahribatlara neden oldu.

Kültür Bakanlığı ve belediyeler, milyonlarca lira döktükleri tescilli kültür varlıklarını onarım işini, uzmanlara yaptırmak yerine, ihale yöntemiyle şirketlere vermeyi tercih etti. Bu nedenle eserleri korumak için yapılan müdahaleler restorasyondan çok inşaat çalışmalarına benzetildi ve tepki çekti. Sümela Manastırı, Ayasofya Müzesi, İshakpaşa Sarayı, Mısır Çarşısı, Pirinç Han kötü restorasyon örnekleri olarak tarihe geçti.

Şehir heykelciliği konusunda da Türkiye sınıfta kaldı. Belediyelerin büyük bütçelerle şehirlere kondurdukları heykeller de sıkça eleştiri konusu oldu.

Yazar

  •  

    Pınar Albay

  • 31 Ekim 2007

    Sümela Manastırı’nda zemine beton döküldü, kaçak kat çıkıldı

    Trabzon’un en önemli simgelerinden olan Sümela Manastırı’nda 1991 yılında başlayan restorasyon 16 yıl sonra sona erdi. Bu restorasyon çalışmaları da tartışmalara neden oldu. Restorasyon adı altında Manastır’ın duvarları betonla örüldü. Onarım çalışmalarında yerli taş yerine, Bayburt’tan yontulmuş taş getirildi. İki kütüphane ile öğrenci odalarının bulunduğu yapılara ‘fazladan’ birer kat eklendiği ortaya çıktı.

  • 10 Eylül 2008

    Urfa’ya dev isot heykeli

    Urfa’da bir tasarımcı tarafından hazırlanan isot heykeli kentin en işlek caddelerinden biri olan Hal Pazarı Kavşağı’na yerleştirildi.

     

    10 Eylül 2008

  • 6 Haziran 2011

    Dünya Kültür Mirası caminin statik yapısı bozuldu

    UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde yer alan Sivas Divriği’deki Ulu Cami yanlış restorasyon nedeniyle yıprandı. Orijinal damlı yapı, betonla kaplandı. Taş işlemeciliğinin en özel örneği olan camiye ait ‘Çarşı Kapı’ da yanlış müdahaleler sonucu çökme tehlikesi yaşadı. 

  • 21 Haziran 2011

    Antep’te dikkat çeken deve kervanı heykelleri

    Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından tarihi İpek Yolu üzerine deve figürlerinden oluşan kervan yapıldı. Kervanda yer alan üç insan figürü, 10 deve ve bir eşek dikkat çekti.

     

    21 Haziran 2011

  • 3 Ağustos 2011

    Tarihi Seyit Battal Gazi Türbesi’ne amerikan tarzı mutfak yapıldı

    Eskişehir Seyitgazi’de 1207 yılında yaptırılan Seyyid Battal Gazi Külliyesi’nin tarihi dokusunun restorasyon çalışmaları sırasında zarar gördüğü ortaya çıktı. Restorasyon sırasında, külliyenin mutfak kısmına Amerikan tarzı modern dolap yerleştirildi, cami ile külliyenin birbirinden ayrılan iç avlu kısmı aslına uygun olmayan şekilde cam paravanlarla ayrıldı.

  • 5 Temmuz 2013

    Restorasyon sonrası cami gitti kubbeli cam geldi

    1591 yılında Mimar Sinan tarafından yapılan ve 1958 yılında yol genişletme çalışması nedeniyle yıkılan Süheyl Bey Camii’nin restorasyonu da tepkilere neden oldu. Yapılan restorasyonun ardından, camlarla kaplı bir iş yerini andıran bir görüntü ortaya çıktı.

    5 Temmuz 2013

  • 8 Temmuz 2014

    Vilayet Camii restorasyondan sonra ‘pırıl pırıl’ oldu

    İstanbul Cağaloğlu’nda, Fatih Sultan Mehmed döneminden kalma Vilayet Camii’ne restorasyon yapıldı. Ancak caminin eski dokusu yok oldu.

  • 11 Temmuz 2014

    Apollon Tapınağı’nın üstüne TIR çıkarıldı; beyaz çimento ve mermer tozu döküldü

    Çanakkale’nin Ayvacık ilçesi, Gülpınar beldesinde yer alan 2 bin 200 yıllık Apollon Smintheus Tapınağı’nın basamakları beyaz çimento ve mermer tozu ile kalıp çakılarak yeniden yapıldı. Restorasyon malzemelerinin getirildiği TIR da tapınağın üstüne çıkarıldı.

     

    11 Temmuz 2014

  • 17 Temmuz 2014

    Urfa Kalesi’nin restorasyon sonrası görüntüsü tepki topladı

    1200 yıllık Urfa Kalesi’nin bazı duvarları aşırı yağışlar nedeniyle çöktü. Kalenin onarımı için restorasyon çalışmaları yapıldı. Ancak kalenin orijinal rengi ile bir cephesinin restorasyonunda kullanılan ve orijinal yapıya uymayan görüntü tepkilere neden oldu.

  • 8 Ağustos 2014

    İstanbul’daki Tekfur Sarayı da restorasyon ‘kurbanı’

    İstanbul Fatih’te restorasyona alınan bin yıllık Bizans yapısı Tekfur Sarayı’na ahşap pencere, alüminyum korkuluklar ve klima takıldı. Uzmanlar yapılan restorasyonu “felaket” olarak değerlendirdi.

    8 Ağustos 2014

  • 18 Ağustos 2014

     

    Antalya’da Antik tiyatronun zeminine beton döküldü

    Antalya Kaş’taki Roma döneminden kalan antik tiyatro Antiphellos’un zeminine beton döküldü. 28 sıradan oluşan tiyatroda sıra sayısı son müdahalenin ardından 26’ya düştü.

  • 14 Kasım 2014

    İshak Paşa Sarayı’nın üzeri PVC çatı ile kaplandı

    Ağrı’nın Doğubayazıt ilçesinde yapımı 1865 yılında tamamlanan İshak Paşa Sarayı’nın Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca yapılan restorasyon çalışmalarında sarayın üzeri şeffaf cam tavanla kaplandı. Sosyal medyada, restorasyon çalışmasına tepki yağdı. Yetkililer ise yapılan uygulamayı savundu.

     

    14 Kasım 2014

  • 1 Ocak 2015

    Mimar Sinan’ın son eseri Atik Valide Külliyesi’ne kafeterya yapıldı

    Mimar Sinan’ın son yapıtı olan Üsküdar’daki Atik Valide Külliyesi’nin restorasyon projesine aykırı olarak düzenlendiği ortaya çıktı. Avlunun içi kafeterya olarak düzenlendi.

  • 2 Nisan 2015

    Melih Gökçek Ankara’ya robot heykeli getirdi

    ‘Transformers’ filmindeki robotlara benzetilen dev robot Ankara’da, Atatürk Orman Çiftliği Kavşağı’na yerleştirildi. Heykelin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek’in, “Prestij projem” dediği Ankapark’taki 20 otorobottan biri olduğu öğrenildi.

     

    2 Nisan 2015

  • 29 Nisan 2015

     

    Robottan sonra Ankara’ya 10 milyon TL’lik dinazor heykeli

    Ankara Büyükşehir Belediyesi Atatürk Orman Çiftliği Kavşağı’na yerleştirilen robot heykelini, gelen olumsuz tepkilerin ardından kaldırdı. Aynı noktaya, bir dinozor heykeli kondu. Dinazor heykelinin maliyetinin 10 milyon TL olduğu ortaya çıktı.

  • 4 Mayıs 2015

    Hatay Arkeoloji Müzesi’ndeki Roma mozaikleri restorasyon sırasında bozuldu

    Dünya’nın ikinci büyük mozaik sergileme alanı olan Hatay Arkeoloji Müzesi’ndeki mozaiklerin orijinal görünümleri, yeni müzeye taşınırken zarar gördü. Mozaiklerin eski müzedeki ve yeni müzedeki halleri arasında ciddi farklılıklar olduğu ve birçok eserin yanlış restore edildiği ortaya çıktı.

    4 Mayıs 2015

  • 9 Mayıs 2015

     

    Amasya’ya selfie çeken şehzade heykeli yapıldı

    Amasya Belediyesi, Yeşilırmak kenarına ‘selfie çeken şehzade’ heykeli dikti. Bir elinde kılıç, bir elinde cep telefonu olan heykel saldırıya uğradı.

  • 10 Temmuz 2015

    171 yıllık caminin tarihi dokusu yok oldu

    İstanbul Fatih’teki 171 yıllık yıllık Mesnevihane Camii’nde yapılan restorasyon tarihi dokuyu yok etti. Taş üzerine yapılan minare, restorasyon sonrası düzleştirildi ve beyaza boyandı.

    10 Temmuz 2015

  • 26 Ağustos 2015

     

    Tarihi kale restorasyonun ardından ‘Sünger Bob’a benzetildi

    İstanbul Şile’de 2 bin yıllık tarihi kaleye restorasyon yapıldı. Ancak restorasyon eleştirilere neden oldu. Kalenin restorasyon çalışması sonrasındaki hali “Sünger Bob”a benzetildi. Belediyeye tepki yağdı.

  • 25 Eylül 2015

    Sivas’ta Selçuklu türbesinde yapılan restorasyon orijinalle örtüşmedi

    Sivas’ta Selçuklu hükümdarı birinci İzzeddin Keykavus’un türbesinin iç bölümündeki sandukaların orijinal bölümleriyle restore edilmiş bölümleri arasındaki fark tepki çekti.

    25 Eylül 2015

  • 26 Eylül 2015

    Restore edilen 400 yıllık caminin duvarı çöktü

    Ankara’nın Altındağ Hamamarkası semtinde bulunan tarihi Zeynel Abidin Camii restore edildi. Ancak su gideri yapılmayan caminin duvarı yağmur ve kar sularının etkisiyle çöktü.

  • 21 Temmuz 2016

    Bazlama heykeli

    Ankara Kızılcahamam Belediyesi, şehrin simgesi olduğu gerekçesiyle bir bazlama heykelini ilçenin girişine yerleştirdi. 

     

    21 Temmuz 2016

  • 26 Haziran 2017

     

    İzmir’e dikilen Nasreddin Hoca heykeli tartışmalara neden oldu

    İzmir Karabağlar Belediyesi tarafından Uzundere’de bir parka Nasreddin Hoca heykeli dikildi. Ancak heykel İzmir’de krize neden oldu. Heykelin İzmir’e ait bir simge olmadığı belirtilerek kaldırılması istendi.

  • 17 Temmuz 2017

    Konya’da tepki çeken Nasreddin Hoca heykeli

    Konya’nın simgesi Nasreddin Hoca’nın Akşehir’deki dinlenme tesislerine heykeli konuldu. Nasreddin Hoca’nın çanakla göle maya çalmasını tasvir eden heykel onu tam temsil etmediği ve özensiz yapıldığı gerekçesiyle eleştirilerin odağı oldu. Heykelin kaldırılması istendi.

     

    17 Temmuz 2017

  • 12 Eylül 2017

     

    Restorasyon faciasının üzeri plastikle kaplandı; fırtına ortaya çıkardı

    Antalya Kumluca’da bulunan Rhodiapolis antik kentindeki restorasyonda hatalar tespit edildi. Tepkiler üzerine çalışmalar durduruldu. Antik kentteki restorasyon felaketi görülmesin diye üzeri plastikle kaplanıp anıtın fotoğrafı yapıştırıldı. Üzeri örtülen anıtın örtüsü fırtına nedeniyle yırtıldı.

  • 13 Eylül 2017

    İstanbul’daki tarihi Tarsus Mescidi tanınmaz hale geldi

    İstanbul Fatih’te Fatih Sultan Mehmet’in Çobanbaşısı Ali Fakih tarafından yaptırılan tarihi Tarsus Mescidi, restorasyon sonrası tanınmaz hale geldi. Eski yapıda taşlar göze çarparken restorasyon sonrası horosan harcıyla sıva yapılıp boyandığı görüldü. Restorasyonun tamamlandığını sosyal medyada duyuran Fatih Belediyesi, tepkiler üzerine ikinci kez açıklama yapmak zorunda kaldı.

    13 Eylül 2017

  • 15 Ekim 2017

     

    Eskişehir’e çekirdek çitleyen eşek heykeli

    Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, ‘çevreyi kirletenler’i uyarmak için ‘Çekirdek Çitleyen Eşek’ heykeli yaptırdı. Başkan Yılmaz Büyükerşen, “Karikatürize edilmiş bu heykeli koyarak çevre temizliğine mizahi bir açıdan dikkat çekmek istedik” dedi.

  • 9 Kasım 2017

    Tarihi hamama sıva yapılıp boyandı

    Marmara Üniversitesi Göztepe yerleşkesinde bulunan ve 19. yüzyılda Sultan Abdülaziz’in yeğeni V. Murat’ın ikâmetine tahsis edilen av çiftliğindeki hamama yapılan restorasyon tamamlandı. Tarihi hamamın duvarlarına sıva yapılması ve aslıyla örtüşmeyen biçimde duvarların somon rengine boyanması tepkilere neden oldu. 

    9 Kasım 2017

  • 30 Ocak 2018

     

    Mısır Çarşısı’na restorasyon sırasında dükkan eklendi

    354 sene önce Hassa Başmimarı Kâzım Ağa’ya yaptırılan Mısır Çarşısı’na restorasyondan sonra bir dükkanın eklendiği görüldü. Bu durum tepkilere neden olurken Vakıflar Genel Müdürü açıklama yaparak “Eskiden var olan fakat yıkılan kısmı restorasyonda ekledik.” dedi.

  • 14 Eylül 2018

    Tarihi kalede ‘modern’ restorasyon: PVC pencere, beton sıva, klima

    UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan Mersin Mamure Kalesi’ndeki restorasyon çalışmalarında PVC pencere, beton sıva ve mermerler kullanıldı. Kalenin içinde bulunan 7 asırlık tarihi caminin de cephesine zarar verilerek klima takıldığı öğrenildi. Anamur Çevre Platformu, “Restorasyon keşke yapılmasaydı” diyerek yapılanları eleştirdi.

     

    14 Eylül 2018

  • 15 Eylül 2018

     

    Vezirköprü’ye dikilen semaver heykeli tepkilerin ardından kaldırıldı

    Samsun Vezirköprü’de üretilen yassı semaverin tanıtımı için şehrin girişine dikilen semaver heykeli sosyal medyada alay konusu olunca kaldırıldı.

  • 17 Ekim 2018

    Bursa’da tarihi hana çelik kapı takıldı

    Bursa’da 1508 yılında yaptırılan Pirinç Han’ın yedi odasına çelik kapı takıldığı ortaya çıktı. Yurttaşlar duruma tepki gösterdi.

    17 Ekim 2018

  • 22 Ekim 2018

     

    Tarihi Mısır Çarşısı’nın duvarlarına elektrik panoları konuldu

    Eminönü’ndeki tarihi Mısır Çarşısı’nda yapılan restorasyon çalışmasında çarşının duvarı 2 metre boyundaki 45 elektrik panosu ile kaplandı.

  • 31 Temmuz 2018

    Kahramanmaraş’a burma bilezik ve çeyiz sandığı anıtı dikildi

    Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, havaalanı kavşağına çeyiz sandığı içinde burma bilezik heykeli yerleştirdi.

     

    31 Temmuz 2018

  • 30 Ekim 2018

     

    1700 yıllık camiye cam kapı takıldı

    İznik’te restore edilen 1700 yıllık Ayasofya Orhan Camii’nin eski tuğladan duvarlarına cam kapı ve buzlu camlar monte edildi. Caminin orijinalliği bozuldu. Harap olan caminin minare ve kubbesi de betonla sıvandı. CHP Bursa Milletvekili Lale Karabıyık, Bursa’nın İznik ilçesindeki tarihi Ayasofya Camii’nde yapılan restorasyon çalışmalarını verdiği soru önergesiyle Meclis gündemine taşıdı.

  • 7 Ağustos 2019

    Samsun’a yapılan ‘yumurta topuk ve sekiz köşeli kasket’ maketine Elazığlılardan tepki

    Samsun’un Çarşamba ilçesinde yörenin simgesi kabul edilen yumurta topuk ve sekiz köşeli kasket şapkanın maketi yapıldı. Zübeyde Hanım Meydanı’na yerleştirilen makete Elazığlılar “Bu simgeler bizim yöremize ait” diyerek tepki gösterdi.

     

    7 Ağustos 2019

  • 13 Eylül 2019

     

    Heykelin eksik kalan sol gözü taşla tamamlandı

    Gaziantep Arkeoloji Müzesinde, Roma döneminden kalma bir kadın büstünün eksik olan sol gözüne taş dolgu yapıldı. Yapılan uygulama sosyal medyada alay konusu oldu.

  • 16 Ocak 2020

    600 yıllık köprü ilk restorasyonda yıkıldı yeniden yapıldı

    Aydın’ın Karacasu ilçesinde, demir ve harç kullanılmadan yapılan Dandalaz Köprüsü, restorasyon sırasında yıkıldı. Köprü yeniden yapıldı ancak orijinal yapısı bozuldu eski görünümü yok oldu.

     

    16 Ocak 2020

  • 27 Mayıs 2020

     

    12 bin yıllık Hasankeyf betonla kaplandı

    Binlerce yıllık tarihe sahip Hasankeyf, bölgeye yapılan barajla sular altında kaldı ve bölgede koca bir tarih betona gömüldü. Hasankeyf’in betonla kaplanan son görüntüsü tepkilere neden oldu.

  • 25 Haziran 2020

    Kastamonu’da 500 yıllık caminin süsleme ve hatları silindi

    Kastamonu şehir merkezinde 1506 yılında inşa edilen Nasrullah Camii’nde restorasyon çalışması yapıldı. Tarihi yapının eski ve yeni görüntülerindeki fark tepkilere neden oldu. Yapıya dair süslemeler ve hatların silindiği görüldü.

     

    25 Haziran 2020

  • 12 Ağustos 2020

     

    Galata Kulesi restorasyon adı altında tahrip edildi

    Mülkiyet hakları İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden alınıp Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne verilen Galata Kulesi’nde restorasyon çalışması başlatıldı. Tarihi kulenin duvarlarına hilti ile yapılan müdahalede taşların tahrip olduğu görüntüler sosyal medyaya yansıdı. Tepkiler üzerine Kültür ve Turizm Bakanlığı açıklama yaptı.

  • 26 Kasım 2020

    Tarihi çeşmenin kitabesine AK Partili vekilin babasının adı yazıldı

    İstanbul Fatih’teki I. Mahmud Çeşmesi’nin restorasyonu tamamlandıktan 2 yıl sonra, çeşmenin üstündeki kitabenin içeriği değiştirildi. Kitabeye AK Parti İstanbul Milletvekili Ahmet Hamdi Çamlı’nın vefat eden babasının isminin eklendiği ortaya çıktı. Kitabenin orijinali “Ayn-ı dilcûy-ı şifa çeşme-i Sultan Mahmud” şeklinde bitiyordu. Ancak yapılan eklemeyle,“Sahibü’l hayrat merhum Ahmed Zeki Çamlı ruhiçün el fatiha” yazıldı.

     

    26 Kasım 2020

  • 11 Mayıs 2021

     

    Diyarbakır kayyumunun 4 milyon TL’lik heykelleri tepki çekti

    Kayyum tarafından yönetilen Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nin 4 milyon 412 bin TL’ye diktiği karpuzun içerisinde yer alan çocuk, halay çeken folklor ekibi ve kadayıf heykelleri beğenilmedi. Heykeller, belediye kaynaklarının boşa harcandığı söylenerek eleştirilerin hedefi oldu.

Kaynakça

Etiketler

0 cevaplar

Cevapla

Katkıda bulunmak ister misiniz?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir