HAYALLER VS HAYATLAR

‘Hayaller Hayatlar’ nerden çıktı?

Hayal edilen ile yaşanan hayat arasındaki mesafenin büyüklüğünü anlatmak amacıyla kullanılır. Hayal ve hayat için verilen örnekler çarpıcı olacak şekilde farklı seçilir, böylece yaşananın yarattığı hayal kırıklığı ortaya konur.

Yazar
  •  

    Fulden Ergen

İçerik partneri

  •  

    Nerden çıktı?

  • 2009

     

    Çıkış noktası: Aşkın 500 günü filmi

    500 Days of Summer (Aşkın 500 Günü) isimli filmde yer alan iki ana karakter Summer ve Tom’un hayattan ve ilişkilerden farklı beklentilerini anlatmak için ekranı ikiye bölen sinematografik anlatım tekniği kullanılır. Ekranın sol kısmında “Expectations” (hayal edilen), sağ kısmında “Reality” (gerçekte olan) yazar. 

    Video: https://www.youtube.com/watch?v=yj_48w1pfIk

  • Şubat 2010

    Youtube’da yeniden canlanıyor

    500 Days of Summer filminde kullanılan “Expectations” vs “Reality” anlatım tekniği, Youtube’da “jemapellenedge” isimli bir kullanıcı tarafından Youtube’da yeniden canlandırılıyor. 

    Video: https://www.youtube.com/watch?v=T7apvNMvpdU –      

    Şubat 2010

  • 2011 - 2015

    Bir mime dönüşüyor

    “Expectation vs. Reality”, sık kullanılan bir mim haline geldi. Tumblr, Reddit, College Humor gibi geniş kitlelerce kullanılan mizah sitelerinde “Expectations vs. Reality” isimli ayrı sayfalar açıldı.

  • 2013

    Türkçe yeni bir ifade kazanıyor

    “Expectation vs. Reality” akımı, Türkçe’ye “Hayaller, Hayatlar” olarak uyarlandı.

     

    2013

  • 2014

    “Hayaller Paris, Hayatlar Muş”

    İlk örnekleri 2013’te görülmeye başlansa da, akımın en popüler olduğu yıl 2014 idi. Hayallerin hayattaki karşılığı yer yer “gerçekte olan” ya da “aslında olan” şeklinde de dillendirildi. Kelimeler değişse de, akım çoğunlukla yurtdışında olan ile Türkiye’de olanı karşılaştırdı. Akımın en akılda yer eden örneği, “Hayaller Paris, Hayatlar Muş” ifadesi oldu. Bu karşılaştırma, dönemin popüler yapımlarında da yer buldu.

    internetin şefkatsiz eli

    Akıllı telefonlar hayatımıza girmeden önce, insanlar kendi görüntüleriyle aynalarda ve camlarda karşılaşıyordu. Eline aldığı tarağın mikrofon olduğunu hayal eden bir çocuğun düşlerine, çoğunlukla yalnız kendisi tanık oluyordu. Akıllı telefonların ve herkesin sözünü söyleyebilmesini sağlayan sosyal medyanın yaygın biçimde hayatımıza girmesiyle, eline tarak alan çocuk şarkısını aynada kendisine değil kamerada kime ulaşacağını bilmediği sayısız insana söyleyebilir hale geldi. Dijital iletişim teknolojilerindeki değişim, hayallerle hayatın farkının daha acımasızca dile getirilmesine imkan verdi. Nice genç, sırf sarı saçlı mavi gözlü olduğu için Kıvanç Tatlıtuğ’a benzemediğini, filmlerde yaşanan aşkların iyi yazılmış senaryolardan ibaret olduğunu, havalı sandıkları saç kesimlerinin insanlık onuruna bile yakışmadığını internetten öğrendi. İnternetin şefkatsiz eli yüzümüze tokat oldu, hayal aleminden bizi uyandırarak gerçeklikle tanıştırdı. Bunun en bilinen örneklerinden bir tanesi de, Paris’i düşleyenleri Muş’la tanıştıran “hayaller hayatlar” akımı oldu.

  • her şey nasıl başladı?

    2009 yılında küresel romantik komedi rezervlerini neredeyse tek başına karşılayan 500 Days of Summer (Yaz’ın 500 Günü) filmi, gerçekleri uyuşmayan bir çiftin biten ilişkisini konu alıyor. Zooey Deschanel’in canlandırdığı Summer ile Joseph Gordon-Levitt’in hayat verdiği Tom, hayattan farklı beklentilere sahip. Hayatının aşkını evlilikle taçlandırmak isteyen Tom’a karşılık Summer, ısrarla ciddi ilişki istemeyen bir karakter. Yönetmen, Summer ve Tom’un hayattan farklı beklentilerini anlatmak için ekranı ikiye bölmeyi ve sol tarafta Tom’un hayal ettiği, sağ tarafta ise Tom ve Summer arasında gerçekte olan ilişkiyi vermeyi seçer. Bu sırada ekranın sol kısmında“Expectations” (hayal edilen), sağ kısmındaysa “Reality” (gerçekte olan) yazar. 

    Video: https://www.youtube.com/watch?v=yj_48w1pfIk 

    İnternette yaygınlaşan “mim”lerin hikayesini konu alan know your meme sayfasına göre, 500 Days of Summer filminde ekranı “Expectations vs. Reality” olarak ikiye ayıran yapı, 2010 yılı Şubat ayında “jemapellenedge” isimli bir kullanıcı tarafından Youtube’da yeniden canlandırılıyor. 

    Video: https://www.youtube.com/watch?v=T7apvNMvpdU

  • 2011 - 2015

    Viral hale geliyor

    Zamanla “Expectation vs. Reality” mim haline geliyor ve Tumblr, Reddit, College Humor gibi geniş kitlelerce kullanılan mizah sitelerinde ayrı bir sayfa olarak açılıyor. Özellikle 2011 – 2015 yılları arasında viral hale geliyor. 

    “Expectation vs. Reality” akımı ayakları yere basar hale gelmeden evvel, benzer amaçla kullanılan başka akımlar tarafından da besleniyor ve güçleniyor.

    “Nasıl göründüğümü düşündüğüm vs. aslında nasıl göründüğüm” – “What You Think You Look Like vs. What You Actually Look Like” (2008) akımı. Kaynak: https://knowyourmeme.com/memes/what-you-think-you-look-like-vs-what-you-actually-look-like 

    “İnsanların yaptığımı düşündüğü vs. Aslında ne yaptığım” – “What People Think I Do vs. What I Really Do” (2012) akımı. Kaynak: https://knowyourmeme.com/memes/what-people-think-i-do-what-i-really-do

    İngilizce akımın pek çok örneği, dünyevi ve/ya estetik zevklere odaklanıyor. Floral desenli gömlek giymenin verdiği hisle aynadaki karşılığından, izlediği makyajı kendi yüzünde yapamamaya, internetten sipariş edilen kıyafetin üzerimizdeki halinin onu sergileyen modeldeki görüntüsüne benzememesine; gündelik hayal kırıklıklarını anlatmak için kullanılıyor.

    Kaynak: https://twitter.com/mattprigge/status/1156256690649612288?s=20

    Kaynak: https://twitter.com/maridlav/status/1033313036059254784?s=20

    Kaynak: https://twitter.com/hannahennigan/status/694973026052370432?s=20

  • İthal mizah akımı

    Expectation vs. Reality, ithal edilen önemli mizah akımlarından biri oldu ve Türkçe’ye “Hayaller, Hayatlar” olarak uyarlandı. İlk örnekleri 2013’te görülmeye başlansa da, akımın en popüler olduğu yıl 2014 idi. Hayallerin hayattaki karşılığı yer yer “gerçekte olan” ya da “aslında olan” şeklinde de dillendirildi. Kelimeler değişse de, akım çoğunlukla yurtdışında olan ile Türkiye’de olanı karşılaştırdı. Şaşırtıcı olmayacak biçimde, yurt sınırları dışında olan, hatta spesifik olarak belirtmek gerekirse batıda olan hayallere; yerli olan ise hayallerin yakınına bile yaklaşmayan gerçeklere denkti.

    Kaynak: https://twitter.com/melisayca/status/536259710677450753?s=20

    Kaynak: https://twitter.com/hunkario/status/513678724253114369?s=20

    Kaynak: https://onedio.com/haber/hayal-edilen-gercekte-olan-capsleri-410952

     

  •  

    Türkiye’de sosyal medya sınırlarını aştı

    Akımın en akılda yer eden örneği, “Hayaller Paris, Hayatlar Muş” ifadesi oldu. Bu karşılaştırma, dönemin popüler yapımlarında da yer buldu.

    Paris’ten Muş’a uzanan hayal kırıklığı, Büşra Pekin ve Murat Boz’un başrollerini paylaştıkları 2014 yapımı ‘Hadi İnşallah’ isimli filmde bir duvar yazısı olarak izleyicilerle buluştuğunda, artık akım sosyal medya sınırlarından çoktan dışarı taşmıştı.

  • Sınıfsal farklılıklar

    Paris’te olmayı hayal edenlerin mevcut konumunu Muş olarak güncellemek, yalnızca varoluşsal bir hayal kırıklığını anlatmanın ötesindeydi. Ana dilindeki yaygın kullanımından farklı olarak “Hayaller Hayatlar” akımı, sıklıkla sınıfsal farklılıklara dikkat çekti. Asgari ücret niceliksel olarak artsa da alım gücünün gün geçtikçe azaldığı bir coğrafyada, sosyo-ekonomik koşulların ve eşitsizliklerin mizah akımında varlık bulması çok da şaşırtıcı değildi. Hayallerle hayatların keskin farkı, benzer dönemlerde başka sözlerle de ifade edildi. Bağcılarlı rapçi Heijan’ın 2015’te çıkardığı “Gene mi Amcalar” şarkısında yer alan “semt bizim, ev kira” sözleri, akımla aynı derde parmak basıyordu.

    Gene mi Amcalar: https://www.dailymotion.com/video/x21vm12

     

  • 13 Kasım 2015

     

    Paris saldırısı

    Akımın yaygınlaştığı yıllarda gerçekleşen bir dizi bombalı intihar saldırısı, hayallerle hayatlar arasındaki mesafenin alt üst olmasına sebep oldu. Hatta pek çok insan için hayal kurulmaya değer yerleri hayatlarıyla birdenbire benzer kıldı. 13 Kasım 2015 yılında Paris’in çeşitli bölgelerinde aynı anda gerçekleşen 130’dan fazla insanın hayatını kaybetmesi sonuçlanan bombalı ve silahlı saldırılar sonrasında attığı tweetle Can Dündar, Parisle Muş’un bir anda birbirinden çok da farkı kalmamasını hayaller hayatlar akımına atıfta bulunarak söylemişti.

    Kaynak: https://twitter.com/candundaradasi/status/665795460456718336

  • 2018

    “Hayaller Paris, yaşantım Somali”

    Türkçe’de hayal kurmaya dair yer alan pek çok söz, hayali hakikatin uzağına koyar. Hayalperest insanların hayatın gerçeklerinden kopuk olduğu algısı zihnimizde yer etmiştir. Ne var ki hayal kurmak, içinde bulunduğumuz çevrenin koşullarından bağımsız değil. Yaşadığımız coğrafyanın koşulları da değişemez ve sabit değil. Hayaller hayatlar akımı da, dönüşen koşullara uyum göstererek varlığını sürdürmeye devam ediyor. 2018’de Polis tarafından gözaltına alındığı sırada “Hayaller Paris, yaşantım Somali” diyen gencin sözleri, batıdan Türkiye’ye gelen akımın dümenini Afrika’ya kırıyor. Aynı söz 2019’da, dönemin popüler televizyon dizisi Çukur’da da yer buluyor.

    Hayaller Paris, Yaşantım Somali diyen gencin videosu: https://www.youtube.com/watch?v=j5uzcF3Krns

    Çukur’da geçen şarkının videosu: https://www.youtube.com/watch?v=1zskGHwAlGE

     

    2018

  • Hayal kırıklıklarının can simidi

    2009’da bir filmden doğarak Türkçeleşen “Hayaller ve Hayatlar” akımı önce beyaz ekrandan sosyal medyaya, ardından sosyal medyadan tekrar beyaz ekrana, duvarlara, sokaklara taşarak bugüne dek etkisini sürdürüyor. Farklı dillerdeki ve coğrafyalardaki kullanımı ile hayal kırıklıklarını anlatmak isteyen insanlara can simidi oluyor.

0 cevaplar

Cevapla

Katkıda bulunmak ister misiniz?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir