AYASOFYA

Ayasofya’nın serüveni

Dünyanın en önemli mimari başyapıtlarından olan Ayasofya 916 yıl kilise, 482 yıl cami olarak kullanıldı. Geçmişten bugüne hem Hristiyanlar hem de Müslümanlar için dünya tarihinde ve mimarisinde sembol olarak kabul edilen eserler arasında yer aldı. İstanbul’un fethedilmesine kadar kilise olarak kullanıldı. 1453’te İstanbul’un fethedilmesiyle Osmanlı İmparatorluğu’na geçti ve camiye dönüştürüldü. Cumhuriyet Dönemi’nde ise 1934 Bakanlar Kurulu kararı ile müze yapıldı. Bu tarihten sonra ise tartışmaların odağında olmaya başladı. İslamcılar her dönem camiye çevrilmesini istedi. Danıştay 10. Dairesi Ayasofya’yı müze ilan eden Bakanlar Kurulu’nun 1934 yılındaki kararını iptal etti. Böylece İstanbul’un da en önemli simgelerinden biri olan Ayasofya 24 Temmuz 2020 tarihinde Müslümanlar için yeniden ibadete açıldı. Bu kararla AKP hükümetine içerden ve dışardan tepki yağdı.

Yazar
  •  

    Pınar Albay

  • 15 Şubat 360

    Birinci Ayasofya yandı

    Bizans’ın ilk imparatoru I. Justinianus, Ayasofya‘nın inşa edilmesini istedi. Büyük Konstantin’in oğlu II. Constantius, Ayasofya’nın açılışını, 15 Şubat 360 tarihinde gerçekleştirdi. Ancak İmparator Arcadius’un bir patriği sürgüne göndermesiyle çıkan isyanlarda meydana gelen yangında kullanılamaz hale geldi.

  • 10 Ekim 415

    İkinci Ayasofya inşa edildi

    II. Theodosius, bugünkü Ayasofya’nın bulunduğu yere İkinci Ayasofya‘nın inşa edilmesini istedi. 10 Ekim 415’te kilisenin açılış yapıldı. Ancak İkinci Ayasofya da ilk kilise gibi 23 Şubat 532 tarihinde yıkıldı. Konstantinopolis’de yaşanan Nika Ayaklanması’nda bina yandı ve büyük hasar gördü.

    10 Ekim 415

  • 23 Aralık 537

     

    Günümüz Ayasofyasının yapımı tamamlandı

    23 Aralık 532’de yapımına başlanan üçüncü ve son Ayasofya’nın inşası 27 Aralık 537’de tamamlandı. Böylece dünyanın en hızlı inşa edilen katedrali oldu.

  • 869

    Depremde kubbesi düştü

    İstanbul’da 869 yılında meydana gelen depremde kubbesi düştü ve hasar aldı.

    869

  • 989

    Ana Kubbesi zarar gördü

    Meydana gelen bir başka depremde ise ana kubbesi zarar gördü.

    Depremlerden sonra Ayasofya’nın aldığı hasarların onarılması için ikinci imparator Basil mimarları görevlendirdi.

  • 994

    Ayasofya ziyarete açıldı

    Hasara uğrayan Ayasofya,  kubbenin bir kısmı ve batı kemeri onarıldıktan sonra yeniden ziyarete açıldı.

    994

  • 1204

    IV. Haçlı Seferi’nde İstanbul işgal edildi, Ayasofya yağmalandı

    Dördüncü Haçlı seferinde İstanbul’u ele geçiren Haçlılar, Ayasofya’daki önemli tarihi eserleri kaçırarak Avrupa’ya taşıdı. Bu dönemde Ayasofya, Roma Katolik Kilisesi’ne bağlı bir katedrale dönüştürüldü. Latin imparatoru I. Baudouin, 16 Mayıs tarihinde imparatorluk tacını Ayasofya’da giydi.

  • 1344

    Hasar gören kilise, on yıl kapalı kaldı

    Bu dönem yaşanan depremde Ayasofya kilisesinde çökmeler yaşandı ve kilise on yıl kapalı kaldı.

    1344

  • 1354

    Restorasyon çalışmaları başladı

    Hasar gördükten sonra on yıl kapalı kalan kilisede restorasyon çalışmaları başladı.

  • 28 Mayıs 1453

    Son Ortodoks ayini yapıldı

    Ayasofya kilisesindeki son Ortodoks ayini Bizans askerlerini cesaretlendirmek için düzenlendi. Törene imparator başta olmak üzere, devlet erkanı ve halk katıldı.

    28 Mayıs 1453

  • 29 Mayıs 1453

     

    İstanbul fethedildi ve Ayasofya kilisesi ‘cami’ yapıldı

    916 yıl kilise olarak kullanılan Ayasofya, Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetmesinden sonra, onun verdiği verdiği emirle camiye dönüştürüldü. Fetihten sonraki ilk cuma gününde Fatih Sultan Mehmet askerleriyle birlikte ilk cuma namazını burada kıldı.

  • Osmanlı döneminde Ayasofya

    Ayasofya’ya Osmanlı döneminde müezzin mahfili, mermerden minber, vaaz kürsüsü ve hünkar mahfiline açılan bir galeri eklendi.

    1. Selim döneminde Mimar Sinan, camiye istinat duvarı ekledi.
    2. Mahmud ve son olarak Sultan Abdülmecit döneminde restore edilen Ayasofya, cami olarak 13 Temmuz 1849’da halka açıldı.
     

    Osmanlı döneminde Ayasofya

  • 7 Haziran 1931

     

    Mustafa Kemal’in izniyle Thomas Wittemore restorasyona başladı

    Amerikan Bizans Enstitüsü kurucusu Thomas Wittemore, Mustafa Kemal’den aldığı izinle, Bizans mozaiklerinin üzerini kaplayan alçıların kaldırılması için ekibiyle birlikte restorasyon çalışmaları yaptı. Bu çalışmalar 18 yıl sürdü.

  • 3 Şubat 1932

    Ayasofya’da ilk kez Türkçe Kur’an okundu

    Ayasofya Camii’nde, Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatıyla Kadir Gecesi düzenlendi. Bu gecede bir ilk yaşandı; Türkçe Kur’an ve ilk Türkçe tekbir okundu. Okunan dualar radyodan da yayınlandı.

     

    3 Şubat 1932

  • 24 Kasım 1934

     

    Mustafa Kemal’in isteğiyle müzeye dönüştürüldü

    Ayasofya, Mustafa Kemal Atatürk’ün emri ile Bakanlar Kurulu’nun 24 Kasım 1934 tarih ve 7/1589 sayılı kararıyla müzeye dönüştürüldü.

  • 1 Şubat 1935

    Müzeye dönüştürülen Ayasofya ziyarete açıldı

    Ayasofya Müzesi, ziyarete açıldı. Giriş ücreti on bir kuruş olan Ayasofya Müzesi’ni açılışının birinci günü, dört yüz yetmiş iki yerli ve iki yüz seksen yabancı turist ziyaret etti.

    1 Şubat 1935

  • 30 Eylül 1950

     

    Başbakan Adnan Menderes’e “Ayasofya cami olsun” mektubu

    Kartal-Yunus İstasyonu makasçısı Halit Demiryumruk, Başbakan Menderes’e Ayasofya’nın tekrar ‘cami’ olması isteğini içeren bir dilekçe gönderdi. Türk Milliyetçi Derneği “Ayasofya cami olsun” şeklinde açıklamalar yaptı.

  • 25 Aralık 1959

    Said-i Nursi’den Adnan Menderes’e ‘Ayasofya’ mektubu

    Ankara’ya giden Said-i Nursi, Başbakan Adnan Menderes’e bir mektup yazdı. Ayasofya’nın müze yapılmasına yönelik tepkisini dile getirdiği mektubunda yeniden cami yapılması için Adnan Menderes’e öneride bulundu.

     

    25 Aralık 1959

  • 6 Mayıs 1964

    Senatör Lütfi Bozcalı konuyu Meclis gündemine taşıdı

    Adalet Partisi İzmir Senatörü Ömer Lütfi Bozcalı, Meclis’te yaptığı konuşmada Ayasofya Camii’nin durumuna değindi ve yeniden ibadete açılması gerektiğini savundu.

  • 26 Temmuz 1967

    Papa, Ayasofya’da dua etti

    Katolik Hristiyanların lideri Papa 6. Paul, Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’ın davetlisi olarak İstanbul’a geldi. Papa İstanbul ziyaretinde Ayasofya’yı gezdi ve burada dua etti.

     

    26 Temmuz 1967

  • 27 Temmuz 1967

     

    Ayasofya’da Papa dua edince tepki için namaz kıldılar

    Papa 6. Paul’ün Ayasofya’da dua etmesi tartışmalara neden oldu. Milli Türk Talebe Birliği Başkanı İsmail Kahraman ve arkadaşları, Papa 6. Paul’ün Ayasofya’da dua etmesine, Ayasofya içerisinde kıldıkları namazla tepki gösterdi.

  • 12 Mayıs 1975

    Ayasofya için Meclis Başkanlığı’na 7 maddelik soru önergesi

    Diyarbakır Milletvekili Hasan Değer, Meclis Başkanlığı’na sunduğu 7 maddelik soru önergesi ile Ayasofya’nın yeniden ibadete açılmasının düşünülüp düşünülmediğini sordu.

     

    12 Mayıs 1975

  • 1977

    Süleyman Demirel’e de ‘Ayasofya’ mektubu

    Devlet Bakanı Hasan Aksay, Başbakan Süleyman Demirel’e Ayasofya ile ilgili mektup yazdı. Caminin ibadete açılmasına mani olmamasını istedi.

  • 1979

    Cami olarak açılması için ilk kanun tasarısı

    Ayasofya Müzesi’nin cami olarak açılması için ilk kanun tasarısı hazırlandı.

    1979

  • 8 Ağustos 1980

     

    Ayasofya Hünkâr Mahfili ibadete açıldı

    Ayasofya müze olduktan sonra ilk defa Hünkâr Mahfili ibadete açıldı. Açılışı Kültür Bakanı Tevfik Koraltan yaptı.

  • 14 Eylül 1980

    Ayasofya hünkâr mahfili darbeden iki gün sonra kapatıldı

    12 Eylül 1980 darbesinin üzerinden geçen iki günün ardından restorasyon gerekçesiyle Ayasofya Hünkâr Mahfili yeniden kapatıldı.

    14 Eylül 1980

  • 6 Aralık 1985

     

    Ayasofya, Dünya Kültür Mirası listesine alındı

    Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), Ayasofya’yı Dünya Kültür Mirası listesine aldı. Ayasofya’nın “Eşi benzeri olmayan mimari başyapıtlardan biri” olduğu belirtildi.

  • 1989

    İmza kampanyası başlatıldı

    Ayasofya cami olsun” talebiyle imza kampanyası başlatıldı.

    1989

  • 3 Ocak 1990

    İmzalar Meclis’e sunuldu

    Ayasofya’nın yeniden cami olması talebiyle toplanan imzalar TBMM Dilekçe Komisyonu’na iletildi. Tek başına iktidarda olan ANAP hükümeti bu talebi hızlıca gündemine aldı.

  • 10 Şubat 1991

    Ayasofya Hünkâr Mahfili yeniden açıldı

    Ayasofya’nın cami olması için Meclis’e gönderilen imzalar ve hükümete yapılan çağrıların ardından Hünkâr Mahfili’nin yeniden namaza açılmasına karar verildi.

    10 Şubat 1991

  • 13 Nisan 1994

     

    DYP’den kanun teklifi

    DYP Isparta Milletvekili Ertekin Durutürk, Ayasofya Cami’nin ibadete açılmasıyla ilgili hazırladığı kanun teklifini Meclis’e sundu.

  • 2005

    Müze kararının iptali için ilk dava açıldı

    Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneği, Ayasofya’nın camiden müzeye çevrilmesine ilişkin kararın iptali için Danıştay’da dava açtı.

    2005

  • 31 Mart 2008

    Danıştay ‘hukuka aykırılık’ bulmadı

    Danıştay 10’uncu Dairesi, Ayasofya Camii’nin müze olarak kullanılmasında hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek, davayı reddetti.

  • 10 Aralık 2012

    Danıştay İdari Davalar Daireleri Kurulu kararı onadı

    Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 10’uncu Daire’nin “Hukuka aykırılık bulunmuyor” kararına yapılan itirazı değerlendirdi. Değerlendirmenin sonucunda 10’uncu dairenin kararını onadı.

    10 Aralık 2012

  • 24 Kasım 2013

    Halaçoğlu: Ayasofya’yı müze yapan belgedeki Atatürk imzası sahte

    MHP Kayseri Milletvekili Yusuf Halaçoğlu, müze olarak kullanılan Ayasofya’nın cami olarak ibadete açılması için kanun teklifi verdi. Halaçoğlu, Ayasofya için ‘müze’ kararı veren Bakanlar Kurulu’nun bu kararını onaylayan Atatürk’ün imzasının da sahte olduğunu iddia etti.

  • 2014

    Papa Francis Ayasofya’yı ziyaret etti

    3 günlük bir Türkiye ziyareti kapsamında Ankara’ya giden Papa Francis, ziyaretinin 2. gününde İstanbul’a geçti, Ayasofya’yı ziyaret etti.

     

    2014

  • 16 Aralık 2015

     

    MHP’li Halaçoğlu’ndan Ayasofya ‘cami’ olsun teklifi

    MHP Kayseri Milletvekili Yusuf Halaçoğlu, müze olarak kullanılan Ayasofya’nın cami olarak ibadete açılması için kanun teklifi verdi.

  • 6 Nisan 2015

    İptal davası açan dernek, kararın düzeltilmesini istedi

    Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneği, bu kez kararın düzeltilmesi talebiyle Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na başvurdu. Kurul, bu talebi de reddetti. Ayasofya, müze olarak kaldı.

    6 Nisan 2015

  • 2016

    Danıştay’a Ayasofya ile ilgili yeni bir dava açıldı

    Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneği, Danıştay 10’uncu dairesine kararın iptali ile ilgili yeni bir dava açtı.

  • 21 Ekim 2016

    Diyanet İşleri Başkanlığı asaleten imam atadı

    Diyanet İşleri Başkanlığı, Ayasofya Müzesi’nin ibadete açık olan bölümü Hünkar Kasrı’na, uzun yıllardan sonra ilk kez asaleten imam atadı.

    21 Ekim 2016

  • 2 Temmuz 2016

    Kadir Gecesi programı düzenlendi

    Ayasofya Müzesi’nde düzenlenen Kadir Gecesi programında, 85 yıl aradan sonra sabah namazı ezanı okundu. TRT Diyanet TV’nin de Ramazan ayı boyunca Ayasofya’dan “Bereket Vakti Ayasofya” adlı sahur programını ekranlara getirmesi tepkilere neden oldu.

  • 13 Mayıs 2017

    Ayasofya önünde ‘Fetih namazı’ kılındı

    Ayasofya’nın camiye dönüştürülmesini isteyen Anadolu Gençlik Derneği ve Milli Gençlik Vakfı üyeleri Ayasofya’nın önünde ‘Fetih namazı’ kıldı.

     

    13 Mayıs 2017

  • 11 Aralık 2017

    Alperenler’den ezanlı, namazlı Ayasofya protestosu

    İstanbul Alperen Ocakları üyesi bir grup, Ayasofya Müzesi’ne girerek turistlerin içeride dolaştığı sırada ezan okuyup, tekbir getirerek namaz kıldı. Gruba görevliler müdahale etti.

  • 13 Eylül 2018

    AYM’den 2 yıl sonra Ayasofya kararı

    Anayasa Mahkemesi, Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneği tarafından Ayasofya Müzesi’nin namaz kılınması için ibadete açılması yönündeki talebin reddedilmesi nedeniyle din ve vicdan hürriyetinin ihlal edildiği iddiasıyla yaptığı başvuruyu değerlendirdi. AYM, ihlale neden olduğu iddia edilen kamusal işlemden başvurucu dernek tüzel kişiliğinin etkilenmediğini belirtti ve başvuruyu kabul edilemez buldu.

     

    13 Eylül 2018

  • 25 Mart 2019

     

    Erdoğan önce “Bu oyunlara gelmeyelim” sonra “Camiye çevireceğiz” dedi

    Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ayasofya’nın ibadete açılması çağrılarına verdiği farklı yanıtlarla dikkat çekti. Önce “Sultanahmet’i bir doldurun ondan sonra ona bakarız. Bu işin bir siyasi yanı var. Bu oyunlara gelmeyelim.” dedi. Başka bir açıklamasında ise “Ayasofya’yı tekrar camiye çevireceğiz” dedi.

  • 9 Haziran 2020

    İYİ Parti’nin “Ayasofya ibadete açılsın” önerisi reddedildi

    İYİ Parti, Ayasofya’nın toplu ibadete açılması için Meclis’e önerge sundu. İYİ Parti Grup Başkanvekili Müsavat Dervişoğlu’nun imzası ile sunulan önerge reddedildi. MHP ve HDP çekimser kaldı. AK Parti ise red yönünde oy verdi.

     

    9 Haziran 2020

  • 2 Temmuz 2020

    Danıştay, Ayasofya’yı müzeye dönüştüren kararın iptal istemini görüştü

    Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneği’nin, Ayasofya’yı müzeye dönüştüren 1934 yılında alınan Bakanlar Kurulu kararının iptali için açtığı davanın duruşması görüldü. Danıştay 10’uncu dairesi, iptal istemini ele aldı. Ancak karar çıkmadı.

  • 10 Temmuz 2020

    Danıştay açıkladı: Ayasofya’nın müze kararı iptal edildi

    Ayasofya’nın müze statüsü kaldırıldı ve Müslümanlar için ibadet yolu açıldı.

    Danıştay 10. Dairesi, 24 Kasım 1934 tarihli Ayasofya’yı müzeye çeviren kararnameyi oy birliğiyle iptal etti.

     

    10 Temmuz 2020

  • 10 Temmuz 2020

    UNESCO’dan Ayasofya tepkisi: Statüsü değiştirilecekse öncesinde bize bildirilmeli

    UNESCO(Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü), Ayasofya’nın Diyanet İşleri’ne devredilmesi ve ibadete açılmasına yönelik açıklama yaptı. Ayasofya’nın Dünya Kültür Mirası statüsünün gözden geçirileceğini duyurdu.

  • 10 Temmuz 2020

    Bahçeli‘den ’Ayasofya‘ açıklaması: ’MHP, memnun, mesut ve mutmaindir’

    Ayasofya’nın müzeye dönüştürülmesine dair MHP lideri Devlet Bahçeli açıklama yaptı. Bahçeli, “Milliyetçi Hareket Partisi Danıştay 10.Dairesi’nin kararından ziyadesiyle memnun, mesut ve mutmaindir. Çünkü Ayasofya Camisi’nin ibadete açılması konusu uzun yıllardır tavizsiz arzumuzdur.” dedi.

     

    10 Temmuz 2020

  • 11 Temmuz 2020

     

    HDP: Ayasofya tarihe aittir, politik oyun alanı olarak kullanılamaz

    HDP, Danıştay’ın Ayasofya’nın camiye çevrilmesine dair kararına ilişkin yazılı açıklama yaptı. “Ayasofya kararı, iktidarın politik oyunundan, kültürel miras konusundaki hoyratlığından başka bir anlam taşımamaktadır” denildi.

  • 13 Temmuz 2020

    Erdoğan, Ayasofya’yı Diyanet İşleri Başkanlığı’na devretti

    Danıştay 10. Dairesi’nin Ayasofya’yı müze yapan kararı iptal etmesinin ardından, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzaladığı kararnameyle Ayasofya’nın yönetimini Diyanet İşleri Başkanlığına devretti.

     

    13 Temmuz 2020

  • 14 Temmuz 2020

     

    Kılıçdaroğlu’ndan Ayasofya açıklaması

    CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Ayasofya’nın müslümanlar için ibadete açılmasına ilişkin konuştu. Erdoğan’ın “Ayasofya’nın yeniden camiye dönüştürülmesi bu kararlılığımızın sonucudur” açıklamasını hatırlattı. Kılıçdaroğlu, “Hangi kararlılıktan bahsediyorsun” diye sordu. Erdoğan’ı sahtekarlıkla suçladı.

  • 24 Temmuz 2020

    86 yıl sonra ilk Cuma namazı kılındı

    Danıştay 10. Dairesi’nin verdiği kararla müze statüsü iptal edilerek camiye dönüştürülen Ayasofya’da 1934’ten sonra ilk Cuma namazı kılındı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Artık burası aslına döndü, camiydi; tekrar cami oldu” dedi.

    24 Temmuz 2020

  • 24 Temmuz 2020

    AK Parti’nin Ayasofya kararına tepki yağdı

    Ayasofya’nın ibadete açılması dünyada da tepkilere neden oldu.

  • 13 Mayıs 2021

    Ali Erbaş, Ayasofya’da hutbeyi elinde kılıçla okudu

    Ayasofya’nın camiye dönüştürülmesinin ardından 87 yıl sonra ilk bayram namazı kılındı. Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş’ın, minbere kılıçla çıkması dikkat çekti.

    13 Mayıs 2021

Kaynakça

0 cevaplar

Cevapla

Katkıda bulunmak ister misiniz?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.